Dobór materiału na ogrodzenie to wybór na wiele lat. Nieodpowiedni materiał może prowadzić do kosztownych napraw już po kilku sezonach. Różne materiały zachowują się inaczej w polskim klimacie umiarkowanym – ze znacznymi wahaniami temperatury (od -20°C do +35°C), wilgotną jesienią i rozmarzającą wiosną. Poniżej zestawiono najważniejsze właściwości materiałów stosowanych w Polsce.
Drewno konstrukcyjne
Drewno jest najczęściej wybieranym materiałem do budowy ogrodzeń przy domach jednorodzinnych. Decyduje o tym dostępność, stosunkowo prosta obróbka i estetyka dobrze wpisująca się w tradycyjny krajobraz polskich wsi i przedmieść.
Gatunki drewna stosowane w ogrodzeniach
Do budowy przęseł ogrodzeniowych najczęściej stosuje się:
- Sosna zwyczajna – najpopularniejszy wybór ze względu na cenę i dostępność. Po zaimpregnovaniu tarpin lub nowoczesnym impregnatem grunt-enamel służy 8–15 lat. Bez impregnacji próchnieje w ciągu 3–5 lat przy ekspozycji na wilgoć.
- Świerk pospolity – o właściwościach zbliżonych do sosny, nieco mniej żywiczny. Stosowany głównie w regionach podgórskich, gdzie jest powszechnie dostępny.
- Dąb szypułkowy – znacznie trwalszy od drewna iglastego, naturalnie odporny na gnicie dzięki zawartości tanin. Elementy z dębu mogą służyć 20–30 lat bez regularnej konserwacji, jednak cena jest wyraźnie wyższa.
- Robinia akacjowa (akacja) – pod względem trwałości zbliżona do dębu, bardzo odporna na kontakt z gruntem. Regularnie stosowana na słupki ogrodzeniowe bez metalowych stopek.
- Modrzew europejski – wysoka odporność na warunki atmosferyczne, bardziej niż sosna odporna na wilgoć. Stosowany w wyższej półce ogrodzeń drewnianych.
Impregnacja drewna: Skuteczność impregnantu zależy od metody aplikacji. Impregnacja ciśnieniowa (autoklawowa) jest wielokrotnie trwalsza od powierzchniowego smarowania preparatem. Drewno musi być suche (wilgotność poniżej 20%) przed pierwszą aplikacją.
Stal ocynkowana i malowana proszkowo
Elementy stalowe – profile zamknięte, siatka, pręty – stanowią rdzeń większości nowoczesnych ogrodzeń przemysłowych i coraz częściej przydomowych. Kluczowym czynnikiem trwałości jest sposób zabezpieczenia przed korozją.
Cynkowanie ogniowe
Cynkowanie ogniowe (zanurzanie elementów w ciekłym cynku) zapewnia grubą warstwę cynku, chroniącą stal przez 20–40 lat w warunkach atmosferycznych. Elementy cynkowane ogniowo są standardem przy ogrodzeniach przemysłowych, przy parkingach i na terenach otwartych.
Malowanie proszkowe
Malowanie proszkowe stosowane samodzielnie lub jako warstwa nawierzchniowa na cynkowaniu zapewnia dodatkową ochronę i umożliwia nadanie elementom dowolnego koloru. Lakier proszkowy jest odporny na UV, nie łuszczy się tak łatwo jak tradycyjna farba i odporna na zarysowania.
Aluminium
Profile aluminiowe znalazły zastosowanie przede wszystkim przy bramach, furtkach i ogrodzeniach reprezentacyjnych. Aluminium jest lekkie, nie rdzewieje i nie wymaga konserwacji. Jego wada to wyższa cena niż stali i nieco mniejsza sztywność, co przy długich przęsłach może wymagać zastosowania dodatkowych usztywnień.
Beton i prefabrykaty
Prefabrykowane elementy betonowe – przęsła, słupki, podmurówki – są produkowane fabrycznie i montowane bezpośrednio na budowie. Ich trwałość jest praktycznie nieograniczona przy prawidłowym montażu. Podmurówka betonowa jest standardowym elementem oddzielającym przęsła drewniane lub metalowe od bezpośredniego kontaktu z gruntem, co znacząco przedłuża żywotność całej konstrukcji.
Kamień naturalny i gabiony
Mury z kamienia naturalnego (granitu, piaskowca, wapienia) to tradycyjne rozwiązanie stosowane szczególnie na terenach, gdzie kamień jest powszechnie dostępny (Dolny Śląsk, Małopolska, Podkarpacie, Mazury). Mury z kamienia suchego lub z zaprawą są bardzo trwałe i nie wymagają konserwacji.
Gabiony to zbliżone zastosowanie kamienia, ale w formie kosza z siatki stalowej. Przy wypełnieniu kamieniem twardym (granit, bazalt) żywotność gabionów jest szacowana na 30–50 lat. Siatka gabionowa ze stali ocynkowanej i powlekanej PVC jest odporna na korozję nawet w środowisku wilgotnym.
| Materiał | Odporność na mróz | Odporność na wilgoć | Wymagana konserwacja |
|---|---|---|---|
| Drewno iglaste | Dobra przy suchości | Niska bez impregnacji | Co 2–4 lata |
| Drewno twarde (dąb, akacja) | Bardzo dobra | Dobra | Co 5–10 lat |
| Stal ocynkowana | Bardzo dobra | Bardzo dobra | Praktycznie brak |
| Aluminium | Bardzo dobra | Doskonała | Brak |
| Beton prefabrykowany | Bardzo dobra | Bardzo dobra | Brak |
| Gabiony | Doskonała | Doskonała | Brak |
Czynniki wpływające na wybór materiału
Przy wyborze materiału warto uwzględnić nie tylko cenę i trwałość, ale też:
- Charakter zabudowy i sąsiedztwa – ogrodzenie powinno być spójne z otoczeniem i zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
- Rodzaj gruntu – gleby podmokłe lub z wysokim poziomem wód gruntowych przyspieszają korozję metalu i gnicie drewna.
- Ekspozycja na wiatr – na terenach otwartych lekkie przęsła mogą być narażone na uszkodzenia; warto stosować drobniejsze oczka siatki lub przęsła z wypełnieniem.
- Przepisy lokalne – niektóre gminy lub wspólnoty mają wytyczne co do rodzaju i wyglądu ogrodzeń na swoim terenie.